ആ വിളക്ക് കാട്ടൂ !

Nelson-Mandela-madiba

പഴയ കാലത്തു നാട്ടിൽ കണ്ടിരുന്ന കാഴ്ച : ഞാറ് നടുന്ന സ്ത്രീ പുരുഷന്മാർ. നോക്കെത്താത്ത ദൂരം വരെ പച്ചിച്ചു, കുളിർന്നു കിടക്കുന്ന ഭൂമി; സാധാരണക്കാരായ കർഷകർ. പല നിറത്തിലുള്ള സാരികൾ ധരിച്ച സ്ത്രീകൾ. എങ്ങാനും പാട്ടുകൾ ഉയരുന്നുണ്ടോ?ഭോജ്‌പുരിയിൽ എല്ലാത്തിനും പാട്ടുണ്ട് : നടലിനും, കൊയ്ത്തിനും, ജലസേചനത്തിനുമെല്ലാം!

ബിഹാറിനോട് അടുത്ത ദേശമാണ്; നഗരത്തിന്റെ പകിട്ടുകൾ  ചില കടകളിലെ തിളങ്ങുന്ന കോള കുപ്പികളിലും പിന്നെ ചെറുപ്പക്കാരുടെ കൈകളിലെ മൊബൈൽ ഫോണുകളിലും മാത്രം. (ഒരു നിമിഷത്തേക്ക്, മുകുന്ദന്റെ ‘കൃഷിക്കാരൻ’ എന്ന ചെറുകഥ മനസ്സിൽ വന്നു .)

അർഹിക്കുന്നവർക്ക്, സ്വന്തം കാലിൽ നിൽക്കാനുള്ള സഹായം വാഗ്ദാനം ചെയ്‌തു കൊണ്ട്, ധാരാളം പേരുണ്ട്. സ്വന്തമായി പൈസ ഉണ്ടാക്കുന്ന സ്ത്രീകൾ, അത് കള്ളു കടയിൽ നശിപ്പിക്കാറില്ല . കുഞ്ഞുങ്ങളുടെ പഠിത്തത്തിനും, കുടുംബത്തിലെ മെഡിക്കൽ എമെർജൻസികൾക്കുമായി ചിലവാക്കുന്നതായും പഠനങ്ങൾ. ആട്ടിൻകുട്ടികളെ മേടിച്ചു കൊടുക്കാനുള്ള ഒരു പ്രൊജക്റ്റ് ആണ് മനസ്സിൽ.  പക്ഷെ ഒരു കണ്ടിഷൻ : സഹായം ലഭിക്കുന്നവർ വായിക്കാനും എഴുതാനും പഠിക്കണം. കുറച്ചു കണക്കു കൂട്ടാനും! അത് വളരെ ആവശ്യവുമാണ്.
നിരന്നിരുന്ന സ്ത്രീകളോട് ഞാൻ ചോദിച്ചു : “സ്വന്തം പേര് എത്രപേർക്ക് എഴുതാനറിയാം?”
കുറച്ചു പേർ കൈയുയർത്തി.
“എന്താ, പഠിപ്പിക്കാൻ ആളുണ്ടായാൽ , നിങ്ങൾ പഠിക്കാൻ വരാമോ?”
” മാസ്റ്റർജി അടിക്കും!” പറഞ്ഞത് പത്തമ്പതു വയസ്സുള്ള സ്ത്രീ. അവരുടെ ചെറുപ്പകാല പഠനം മുടങ്ങിയ കഥ ഞാൻ ആ ഒരു വാക്യത്തിലൂടെ അറിഞ്ഞു.
ഞാൻ സരസ്വതീകടാക്ഷത്തെ പറ്റി സംസാരിച്ചു. സരസ്വതിയുടെ കൂടപ്പിറപ്പാണ് ലക്ഷ്മിയും. ഐശ്വര്യം വരണമെങ്കിൽ, സ്വന്തം പേരെഴുതാൻ ശീലിക്കണം.
അപ്പോൾ ഗ്രാമീണ ജനതയ്ക്കിടയിൽ ജോലിയെടുക്കുന്ന മൂന്ന് സ്ത്രീകൾ എണീറ്റു: അവർ മിഷണറി സിസ്റ്റേഴ്സ് ട്രെയിനിങ് നൽകിയ സാമൂഹ്യ അനിമേറ്റേഴ്‌സ് ആയിരുന്നു .
അവർ പാടാൻ തുടങ്ങി : സുന്ദരമായ ഭോജ്‌പുരിയിൽ , ഒരു പെൺകുട്ടിയുടെ വിലാപം .
അമ്മേ , പഠിക്കാനായി പേന ചോദിച്ചപ്പോൾ,
നീയെന്റെ കുഞ്ഞു കരങ്ങളിൽ വെട്ടരിവാള് വയ്ച്ചു തന്നു.
പശുക്കൾക്കു പുല്ലു ചെത്താനും , പാടത്തു ജോലി ചെയ്യാനും പറഞ്ഞു.
കളിക്കേണ്ട പ്രായത്തിൽ , നീ എന്നെ വിവാഹം ചെയ്തയച്ചു,
എൻ്റെ ശോഭയുള്ള ശരീരം മണ്ണിനോട് ചേർന്ന് പോയി.
എൻ്റെ അമ്മായിയമ്മ പൈസായുടെ കണക്കു ചോദിച്ചുകൊണ്ട്
എന്നെ അപമാനിക്കുന്നു എന്നുമെന്നും.
അമ്മേ, എന്നെ പഠിപ്പിച്ചിരുന്നെങ്കിൽ
ആ പേന എൻ്റെ കയ്യിൽ വയ്ച്ചു തന്നിരുന്നെങ്കിൽ
ഇന്ന് എൻ്റെ ജീവിതം ഗതിമാറി ഒഴുകിയേനെ!”
കേട്ടിരുന്ന എല്ലാവരും കണ്ണുനീര് തുടയ്ക്കുന്നത് കണ്ടു. ആ പാട്ടിന്റെ ശക്തി കൊണ്ട് ഞാനും വലഞ്ഞു പോയി. അപ്പോൾ , ഒരു സ്ത്രീ ഏറ്റവും പുറകിലെ നിരയിൽ എണീറ്റ് നിന്നു.
” ഇതെന്റെ ജീവിത കഥയാണ്. എന്റെ അമ്മ കൈയിൽ അരിവാളാണ് തന്നത്. എൻ്റെ അറിവില്ലായ്മ കാരണം എൻ്റെ മകളുടെ കൈയിലും ഞാൻ അരിവാള് തന്നെ കൊടുത്തു. പക്ഷെ ഇന്ന് ഞാൻ മനസ്സിലാക്കുന്നു അക്ഷരത്തിന്റെ വില. സാറുമ്മാരേ, എനിക്ക് പഠിക്കണം. എനിക്കെന്റെ പേരെഴുതണം.”
കൊള്ളിയാൻ മിന്നുന്നതു പോലെ തോന്നി. ഇത്, കുനിഞ്ഞു കാൽപ്പാദം തൊടേണ്ടുന്ന നിമിഷം. അവർ എന്നെ പഠിപ്പിക്കുന്നു- ജീവിതത്തെ പറ്റി , ഉറങ്ങി കിടക്കുന്ന നന്മ നിറഞ്ഞ ചോദനകളെ പറ്റി , ചെയേണ്ടുന്ന കടമകളെ പറ്റി.
കലങ്ങാത്ത കണ്ണുകളില്ല ചുറ്റിലും. അപ്പോൾ സാവധാനത്തിൽ, എല്ലാ കൈകളും ഉയർന്നു. സ്ത്രീകളുടെ ചെറു സമൂഹങ്ങളായി അവർ ‘സെൽഫ്‌ ഹെല്പ് ഗ്രൂപ്സ്’ ഉണ്ടാക്കുന്നു. അതിൽ , പഠനവും തുടങ്ങാം.
**

നമ്മൾ , നമ്മുടെ ചുറ്റുപാടുകളിലൂടെ ജീവിതത്തെ വിലയിരുത്തുന്നു. രണ്ടു നില മാളിക കാണുമ്പോൾ, ശ്ശോ , എനിക്കില്ലല്ലോ എന്ന ദുഃഖം ! ‘കൂപമണ്ഡൂക ബുദ്ധി ‘ എന്നത് എല്ലാ ദേശത്തും ഒരു പോലെ ഉള്ളതാണ്.

പുസ്തകങ്ങൾ വായിക്കുന്നത് തന്നെ അത്തരം ‘limiting’ മനോരഥങ്ങളിൽ നിന്നും വിടുതൽ കിട്ടാനാണ് , അല്ലേ ? നമ്മൾ ‘taken for granted’ എന്നു കരുതുന്ന പലതും , ലോകത്തിൽ പലർക്കും നിഷിദ്ധമായതാണ്. ഇരുട്ടത്ത് പ്രകാശം തെളിയിക്കണം എന്നത്, കൈയിൽ വിളക്കുള്ള എല്ലാ വ്യക്തികളുടേയും ചുമതല കൂടിയാണ്.
അധികം ദൂരമില്ല – ഇരുട്ടത്ത് ഒരു മനുഷ്യ ജീവി: നിങ്ങളുടെ വിളക്ക് അങ്ങോട്ടൊന്നു കാണിക്കൂ , ഒരു നിമിഷം!

ഈശ്വര നാമം

 

vivekalways

‘ ദൈവമേ! ഭ്രാന്തെടുക്കുന്നു…ഇത് എന്തൊരു ലോകം! എനിക്ക് ഇതിൽ ഇടമുണ്ടോ? ‘
ഇങ്ങനെ ചിന്തിക്കാത്തവർ കുറവാകും ഇക്കാലത്ത്‌ .
( നിങ്ങൾ ഇങ്ങനെയുള്ള മനോവ്യാപാരങ്ങളിൽ ഏർപ്പെടാത്ത വ്യക്തിയാണെങ്കിൽ ഒരു സ്പെഷ്യൽ നമോവാകം!)
എന്തായാലും എനിക്കിങ്ങനെ കൂടെക്കൂടെ തോന്നാറുണ്ട്.

പണ്ട് കാലത്തായിരുന്നെങ്കിൽ, ഇത്തരം ‘angst’ വകുപ്പിൽ പെട്ട് ഉഴലുമ്പോൾ, നല്ല ഒരു പുസ്തകം വായിച്ചാൽ മതിയാകും. ഇല്ലെങ്കിൽ, അറിവുള്ള വല്ലവർക്കും കത്തെഴുതാം…കവിതാ പാരായണത്തിൽ തത്കാലം കുറച്ചു നേരം വിഷമങ്ങൾ മറക്കാം. ഇതിനും പറ്റിയില്ലെങ്കിൽ സമൂഹത്തിന് നന്മയുണ്ടാക്കുന്ന പ്രവർത്തനങ്ങളിൽ വ്യാപൃതരാവാം.ഇത് അനുഭവങ്ങളുടെ വെളിച്ചത്തു നിന്ന് പറയുന്നതാണ്.

ഇന്നിപ്പോൾ, ‘ എന്നെ കഴിഞ്ഞേ ലോകമുള്ളൂ’ എന്ന മട്ടിൽ നടക്കുന്ന മനുഷ്യരുടെ ഇടയിൽ, ‘ എൻ്റെ വീട്, എൻ്റെ വസ്ത്രം, എൻ്റെ cool quotient, എൻ്റെ ഫോട്ടോ…’ എന്ന പ്രളയത്തിൽപ്പെട്ടു വിഷമിക്കുമ്പോൾ, മനസ്സ് പറയുന്നു:

“ഇനി നീയും കൂടി കൂവണ്ട കേട്ടോ! അല്ലെങ്കിൽ തന്നെ ഭൂമിയ്ക്ക് ശബ്ദ കോലാഹലങ്ങൾ സഹിക്കാൻ വയ്യ എന്നായിട്ടുണ്ട്! എങ്ങാനും അടങ്ങിയിരുന്നു ഈശ്വരനാമം ജപിച്ചോ!’

പണ്ട് എം ടി യുടെ തിരക്കഥകളിൽ സ്ഥിരം കാണുമായിരുന്നു : ( മീനാക്ഷിയമ്മ , പ്രായം 40- 45 , കാലുംനീട്ടിയിരുന്നു അദ്ധ്യാത്മ രാമായണം/ഭാഗവതം വായിക്കുന്നു.) എൻ്റെ പ്രായം അതും കഴിഞ്ഞു ! അതിനാൽ അതൊരു ഓപ്ഷൻ തന്നെയാണ്.

***

കുഞ്ഞുങ്ങളുടെ മേലുള്ള ആക്രമണങ്ങൾ തടയുക : വിഷയത്തിൽ സംസാരിച്ചത് അഡിഷണൽ ജില്ലാ ജഡ്ജി പദവിയിലിരിക്കുന്ന ബഹുമാന്യയായ വനിത . എത്ര വിനയം, എത്ര അറിവ് . മൂന്നു വയസ്സുള്ള പെൺകുഞ്ഞിനെ മിഠായി നൽകി കൂട്ടികൊണ്ടു പോയി ഉപദ്രവിച്ച ദുഷ്ടന് ആറു മാസത്തിനുള്ളിൽ ശിക്ഷ വിധിച്ച കഥ പറഞ്ഞു . എന്നിട്ട് കേട്ടിരുന്ന സ്കൂൾ കുട്ടികളോട് പറഞ്ഞു ” മക്കളെ, എല്ലാവരേയും വിശ്വസിക്കല്ലേ ! ഒരു അപേക്ഷയാണ് !’
പതിനാലു വയസ്സുള്ള പെൺകുട്ടി ആത്മഹത്യ ചെയ്തതതു   പറഞ്ഞു പ്രിൻസിപ്പൽ. പാവം കുട്ടി. അവളുടെ ഫോട്ടോ morph ചെയ്തു വൈറൽ ആക്കി ഗ്രാമത്തിലെ ഒരു ‘ദബാംഗ്’ അഥവാ ഗുണ്ട. കടുത്ത മനസ്സമ്മർദനത്തിനു വഴങ്ങി അവൾ വിഷം കഴിച്ചു. അവളുടെ അമ്മ അതിൻ്റെ ആഘാതത്തിൽ നിന്നും പുറത്തു വന്നിട്ടില്ല. അയാളെ ഇപ്പോഴും പിടികൂടിയിട്ടില്ല. പോലീസിൽ റിപ്പോർട്ട് എഴുതിക്കാൻ വളരെ കഷ്ട്ടപ്പെട്ടു .
ഇനിയെന്ത് ചെയ്യും?
അപ്പോൾ വേറൊരു കഥ കേട്ടു : ദിവസവും ചോറും കറിയും മേടിച്ചു കൊടുത്തു കൊണ്ട് പാവപ്പെട്ട , ചെറിയ പെൺകുട്ടികളെ ദേഹവ്യാപാരത്തിനു ഉപയോഗിച്ച ഒരുവൻ. പെൺകുട്ടികളുടെ കൈകൾ നിറയെ ബ്ലേഡ് കൊണ്ടുള്ള മുറിപ്പാട് ! ‘
‘മാഡം ! മയക്കു മരുന്നും മറ്റും കൊടുത്തു പലർക്കും കാഴ്ച വയ്ക്കും. പകൽ ഭിക്ഷയെടുപ്പിക്കും. വയറു നിറച്ചു ആഹാരം- അതായിരുന്നു അതുങ്ങളുടെ സ്വപ്നം!’
കേട്ടിരുന്നപ്പോൾ തോന്നി, ദൈവമേ, ചെയ്യാൻ എന്ത് മാത്രം ജോലി കിടക്കുന്നു. കണ്ണീരു ഒഴുകിയൊഴുകി തളർന്ന അമ്മമാര് ചുറ്റും. അപ്പോളാണോ നമ്മുടെ ‘angst/existential dilemma?’

നാം കാണുന്നതിനും അപ്പുറം ഒരു ലോകം. അവിടെ നമ്മുടെ ഒരു സ്നേഹ സ്പർശനം ആവശ്യപ്പെടുന്ന എത്രയോ ആളുകൾ.
സ്വാമി വിവേകാനന്ദൻ പറഞ്ഞിട്ടില്ലേ : ” ഒരു ജീവിയുടെ കണ്ണീരു തുടയ്ക്കൂ…അപ്പോൾ അനന്തമായ പ്രപഞ്ച ശക്തി നിന്നിൽ വന്നു ചേരുന്നു .”
ചിലപ്പോൾ അതാവും  ഏറ്റവും നല്ല ഈശ്വര പ്രാർത്ഥന.
***

മാലാഖമാരുടെ കൂടെ

joan baez

‘Women who Rock’ എന്ന പുസ്‌തകം ‘Bessie to Beyonce’ എന്ന സബ് ടൈറ്റിലിലോട് കൂടി കൈയ്യിലെത്തി. എനിക്ക് വലിയ പരിചയമില്ലാത്ത മേഖലയാണ്. പോപ്പ്, റോക്ക്, ബ്ലൂസ്, കൺട്രി എന്നൊക്കെ പല സുഹൃത്തുക്കളും (നമ്മൾ സേതു, എം.ടി, മാധവിക്കുട്ടി , മീര എന്ന് ചൊല്ലും പോലെ ) അനായാസമായി ഇവരുടെ ചരിത്രം, ഭൂമിശാസ്ത്രം, തമ്മിലുള്ള സിൻക്രീറ്റിസം എന്നൊക്കെ പുലമ്പിക്കൊണ്ട്, മതഭ്രാന്തരെപ്പോലെ തീക്ഷ്‌ണതയോടെ വാഗ്‌വാദങ്ങളിൽ ഏർപ്പെടുന്നത് കണ്ടിട്ടുണ്ട്.

രണ്ടു മക്കളും എൻ്റെ സംഗീത പൊതു വിജ്ഞാനം കളിയാക്കി തുടങ്ങിയപ്പോൾ, പണ്ട് ‘ മഞ്ഞിൽ വിരിഞ്ഞ പൂവിലെ’ മോഹൻലാലിനെ ഉന്മത്തനാക്കുന്ന ‘ റാസ്പുടിൻ ‘ തേടിയ വാശിയോടെ , ഒരു സംഗീത പ്രയാണത്തിൽ ചെന്നെത്തി.

Odetta, Patsy Cline , Joan Baez, Aretha Franklin, Diane Ross, Janis Joplin, Cher, Karen Carpenter…Sinead O Connor, Selena, Bjork, Whitney Houston , Amy Winehouse….400 പേജുകളിലായി 103 സ്ത്രീ സംഗീതജ്ഞരുടെ ജീവിതവും കലയും, അപഗ്രഥനവും. ഓരോ പ്രബന്ധവും രചിച്ചിരിക്കുന്നത് ഒരു സ്ത്രീ തന്നെ. ഓരോ പടവും വരച്ചിരിക്കുന്നതും സ്ത്രീകൾ തന്നെ.

ജ്വലിക്കുന്ന പ്രതിഭ (talent എന്നാൽ ബിബ്ലിക്കൽ സമയത്തെ നാണയം), സമൂഹത്തോടുള്ള വാശി, തിളച്ചുയരുന്ന പ്രതിഷേധം, പുരുഷ, സ്ത്രീ സൗഹൃദങ്ങളിൽ നിന്നുള്ള പാഠങ്ങൾ, നിലവിളികൾ, വിവാഹങ്ങൾ, വേര്പിരിയലുകൾ,കുഞ്ഞുങ്ങൾ , ചിലപ്പോഴൊക്കെ മദ്യ മയക്കു മരുന്ന് കൂട്ടുക്കെട്ടിന്‌ അടിമപ്പെട്ടുള്ള മരണങ്ങൾ… ഓരോ പാട്ടുകാരുടേയും ഏറ്റവും പ്രശസ്തമായ ഗാനങ്ങളും അവയുടെ പുറകിലെ പ്രചോദനവും രേഖപ്പെടുത്തിയിരിക്കുന്നു.
ആകമൊത്തം ഒരു ‘powerhouse rock’ അനുഭവം!

**

ദുഷ്ടർ തകർക്കാൻ നോക്കിയ ജീവിതങ്ങളാണ് പലരുടേതും. നല്ല സുഹൃത്തുക്കളുടെ കുറവ് വിളിച്ചോതുന്നവ. അടുത്ത് കൂടിയ പലരും ജീവശ്വാസം തന്നെ വലിച്ചെടുത്തു. പേരും, പ്രശസ്തിയും കൂടുംതോറും ‘vulnerability’ (വേട്ടയാടപ്പെടുന്ന മനസ്സ് എന്ന് വിവക്ഷിക്കാം) കൂടുന്നു. ചെറു പ്രായത്തിലെ മരണങ്ങൾ ധാരാളം. എന്നിട്ടും അവർ നിലനിൽക്കുന്നു , മരണമില്ലാതെ.

Joan Baez ഇന്റെ കഥ വായിച്ചതിനു ശേഷം അവരും , Bob Dylan ഉം കൂടിയുള്ള പാട്ടുകൾ തേടി പോയി. അവരുടെ തിക്‌തമായ ഒരു ജീവിതാനുഭവം, സുഖകരമായ സംഗീതമായി ‘Diamonds and Dust’ ഇന്റെ വരികളിലൂടെ സ്വയം അനുഭവിച്ചു; അവരുടെ സൗന്ദര്യത്തേയും, കഴിവിനേയും പറ്റി ഓർത്തിരുന്നു.

Karen Carpenter, ആഹാരത്തോടുള്ള യുദ്ധത്തിൽ  തോറ്റു  പോയപ്പോഴും, അവരുടെ സ്വരശുദ്ധി എത്രയോ പേരെ ഇന്നും കോൾമയിർ കൊള്ളിക്കുന്നു എന്ന് കണ്ടുപിടിച്ചു. അവരും Ella Fitzgerald ഉം കൂടിയുള്ള സംഗീത-ജുഗൽബന്ധി കേട്ട്, രോഗത്തിന്റെ പിടിയിൽ ക്ഷീണിച്ച മുഖവും, മാലാഖമാരെ വെല്ലുന്ന സ്വരവും ശ്രദ്ധിച്ച് മിണ്ടാതിരുന്നു.

‘Ditzy Heights of success’ എന്നൊക്കെ പറയില്ലേ? ഓരോ ഉയർച്ചയ്ക്ക് പിന്നിലും എന്ത് മാത്രം കണ്ണീരിന്റെ കഥകളാണ് ! എങ്കിലും ഒരു കാര്യം തീർച്ചയായി:

അറിവിന്റെ വൃക്ഷം, അത് എന്തിന്റെ തന്നെയായാലും, പ്രലോഭനങ്ങളാൽ ചുറ്റപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. അവ മറികടക്കുന്നവർ അനുഗ്രഹീതർ.
അപ്പോൾ, നന്മയും തിന്മയും വേർതിരിച്ചു കാണാം. അല്ലെങ്കിൽ, നന്മയും തിന്മയും തമ്മിലുള്ള വേർതിരിക്കാനാവാത്ത ബന്ധം ഉൾക്കണ്ണുപയോഗിച്ചു മനസ്സിലാക്കാം.

മാലാഖമാരെ സ്വർഗ്ഗത്തിൽ   നിന്നും  താഴോട്ടിടുന്നത്  നമുക്ക് പരിചിതമായ മുന്നറിയിപ്പാണല്ലോ. എങ്കിലും, അവരുടെ സംഗീതമില്ലാതെ പ്രാർത്ഥനകളുണ്ടോ? ജീവിതമുണ്ടോ?

The Code of Courage

sword

If at this juncture of my life, someone were to ask me my greatest lesson in my life journey hitherto, it is simply this:

Do Not Be Afraid!

Fear is the greatest defeat. The terror of what/why/how/when/which/how…Rudyard Kipling’s six horsemen assume various hues and menacing postures in the mind of a human being. But the moment one decides that there is no looking back, courage comes in a great flood of blessing.

The sinews are strengthened and the mind becomes sharp as a razor. Because, there is nothing more stronger than human will power.

Alfred Lord Tennyson wrote famously in his poem Sir Galahad:

My good blade carves the casques of men,

My tough lance thrusteth sure,

My strength is as the strength of ten

Because my heart is pure…

If you have watched the children’s movie ‘Bug’s Life’ you will realize that the moment the humble ants discovered their inner strength, the terrible ‘Hopper’ lost his power over them.

 Hopper : ” Let this be a lesson to all you ants! Ideas are very dangerous things! You are mindless, soil-shoving losers, put on this Earth to serve us!”
Flik: “You’re wrong, Hopper. Ants are not meant to serve grasshoppers. I’ve seen these ants do great things, and year after year they somehow manage to pick food for themselves and you. So-so who is the weaker species? Ants don’t serve grasshoppers! It’s you who need us! We’re a lot stronger than you say we are… And you know it, don’t you?

So, where does that leave us? Every single woman, man, child, who is fighting injustice in any manner should tap into the inner fortitude first. The laws, the rules, the mechanisms of ensuring justice shall soon follow…But first, when a perpetrator  tries to bully you, simply adopt the Samurai Code… at least the two tenets of Justice and Courage.

To quote…(taken from website)
Rectitude : A well-known samurai defines it this way: ‘Rectitude is one’s power to decide upon a course of conduct in accordance with reason, without wavering; to die when to die is right, to strike when to strike is right.’

Courage : Confucius says: ‘Perceiving what is right and doing it not reveals a lack of Courage.’

So, what are you waiting for? Pick up the sword of the samurai within you! And walk with steely strength of your own courage… Be your own savior as someone wise once said.

**

The Healer

IMG_2634

Flooded with news of depravity and degradation of humanity, one feels utterly hopeless at times.  If you look around for succour – the ways out of that morass- there are snippets about electronic detoxification, the latest diet fads, the style of dress that would most definitely give you an edge over others, the books that are  so popular in market, the places that celebrities visit, the video games which keep you hooked, the research study which gives you in five bullet points, the way to master happiness…What if such invitations leave you cold? Then you search for meaning again…

In one such endeavour, I ended up reading about this fantastic doctor, a woman in a wheel chair, who takes care of her patients from morning eight till night eight, in a small village in my native state of Kerala.

‘ Now this ,’ said my mind, ‘is inspiration for the lost soul.’

To translate the gist of the news which appeared in my mother tongue, the good doctor, Dr.Susheela ( Meaning of name: One of good and pleasing habits) is an invalid herself. She has to be helped into her wheel chair by a nurse. Yet, she serves humanity, by looking after the patients who throng her house in a village where a bus stop has been named after her!

Asked about her inspiration, she quotes  four lines of classical Malayalam poetry, which can be understood thus:

‘With arms  long enough

To master anything through hard work,

Were human beings sent to earth

By the wise Lord above.’

A new bridge is to be named after her in the village. I feel proud, reading about a sterling, wonderful woman who started to heal others from 1977,  when she completed  her medical degree, overcoming  a debilitating disease which could have driven many others to suicidal thoughts and depression.

‘ Even the hardest iron can be melted in the furnace of the blacksmith…’ Dr.Susheela smiles,  as she explains the iron will of a human being determined not to let adversity get the better of her.

The good doctor thus shows me the way to handle another day, following her brilliant, blazing soul light.

***

For news in the original:

https://www.mathrubhumi.com/women/features/dr-susheela-1.3144933

 

 

 

 

അക്ഷര വെളിച്ചം

IMG_2583

കണ്ണ് കാണാത്ത പാവം ഒരു കുഞ്ഞു പെൺക്കുട്ടി. അവൾ അതി മനോഹരമായി പാടി: ‘ഈശ്വരാ , എന്റെ മനസ്സിനെ മന്ദിരമാക്കണേ!’ ആറേഴു വയസ്സ് കാണും. എട്ടു മാസത്തെ സ്പെഷ്യൽ ക്യാമ്പിന് വന്നതാണ്. കൊച്ചു കൈയിൽ എനിക്ക് വേണ്ടി പൂച്ചെണ്ട് ! എന്റെ കൈയിൽ ഇറുകെ പിടിച്ചു കൊണ്ട് അവൾ പാടി. സുന്ദരമായ, ആയാസരഹിതമായ ആലാപനം. ‘ ദൈവ സാന്നിധ്യത്തിൽ ഇപ്പോൾ ഞാനിരിക്കുന്നു,’ എന്ന് തോന്നി.

അടുത്ത മുറിയിൽ തിളങ്ങുന്ന കണ്ണുകളുമായി ഒരു കൂട്ടം കുഞ്ഞുങ്ങൾ. കേൾക്കാൻ വയ്യ, സംസാരിക്കാനും. അവരുടെ ക്യാമ്പും തുടങ്ങി. ഹെലൻ കെല്ലറുടെ ചരിത്രം പഠിപ്പിക്കാൻ ഞാൻ നിർദ്ദേശിച്ചു. എല്ലാ ദിവസവും, കുഞ്ഞുങ്ങൾക്ക് അതിജീവനത്തിന്റെ കഥകൾ പറഞ്ഞു കൊടുക്കുക. മനസ്സിന്റെ ശക്‌തിയാണ്‌ ഏറ്റവും വലിയ ഊർജ്ജ സ്ത്രോതസ്സ് എന്നും പഠിപ്പിക്കാൻ ആവശ്യപ്പെട്ടു. വർദ്ധിച്ചു വരുന്ന ദുഷ്ടതകൾ കണക്കാക്കി, കുട്ടികളുടെ അമ്മമാരെ വോളന്റീർസിന്റെ രൂപത്തിൽ അവരുടെ സ്പെഷ്യൽ ക്യാമ്പിൽ ഉൾപ്പെടുത്താൻ അവസരമൊരുക്കാൻ പറഞ്ഞു. പൂക്കളെ പോലത്തെ കുഞ്ഞുങ്ങൾ. അവരെ സംരക്ഷിക്കേണ്ടത് നമ്മുടെ കടമയാണ്.

ഉണങ്ങി വരണ്ട ദേശത്തു നല്ല പച്ചപ്പിന്റെ തിളക്കം. പ്രളയക്കെടുതിയിൽ ജന്മ നാട് വിങ്ങുമ്പോൾ, വളർത്തമ്മയായ നാട്ടിൽ, അപ്രതീക്ഷിതമായി കിട്ടിയ മഴയുടെ പ്രവാഹത്തിൽ, സന്തോഷിക്കുന്ന കർഷകർ. കരകവിഞ്ഞൊഴുകുന്ന നദികൾ. ഇരുപത്തിയഞ്ചു ലക്ഷം മരങ്ങളാണ് നട്ടു പിടിപ്പിക്കാൻ ലക്ഷ്യം എന്ന് മിടുക്കനായ യുവ ഡോക്ടർ കൂടിയായ കളക്ടർ പറഞ്ഞു . മുപ്പതു കുട്ടികളെ സിവിൽ സെർവിസ്സ് പരീക്ഷയ്ക്കായി പഠിപ്പിക്കാൻ അദ്ദേഹം ഉൾപ്പടെ, ജില്ലയുടെ പല ഉന്നത ഉദ്യോഗസ്ഥരും സമയം കണ്ടെത്തുന്നു.

ജില്ലാ ഭക്ഷ്യ സംരക്ഷണ ഉദ്യോഗസ്ഥരുടെ കൂട്ടത്തിൽ, നല്ല പൊക്കമുള്ള, സുന്ദരമായ വസ്ത്രം ധരിച്ച, ആത്മവിശ്വാസമുള്ള ലേഡി ഓഫീസർ. ബുന്ദേൽഖണ്ഡ് യൂണിവേഴ്സിറ്റിയിൽ നിന്നും കെമിസ്ട്രിയിൽ ഡോക്ടറേറ്റ് ഡിഗ്രി.
‘മാഡം, ഞാൻ ഹിന്ദി മീഡിയം സർക്കാർ സ്കൂളിലാണ് പഠിച്ചത്. സംസ്ഥാന സിവിൽ സെർവിസ്സ് പരീക്ഷയ്ക്ക് പഠിക്കുന്നുണ്ട്. എന്റെ ഗ്രാമത്തിൽ നിന്നും യൂണിവേഴ്സിറ്റിയിൽ പോയി പഠിച്ച ആദ്യ പെൺകുട്ടിയാണ് ഞാൻ .’

അപ്പോൾ എന്റെ മുൻപിൽ മറ്റൊരു മുഖം തെളിഞ്ഞു. ‘ മനസ്സിനെ മന്ദിരമാക്കണേ,’ എന്ന് പാടിയ കുട്ടി. എല്ലാ പ്രതിസന്ധികളും തരണം ചെയ്‌തു മുന്നേറുവാൻ, നാളെ, അനേകം പേർക്ക് പ്രചോദനമാവാൻ, വിദ്യ കൊണ്ട് വിജയിക്കാൻ, ആ പൈതലിനും  കഴിയണേ, എന്ന് ഞാൻ പ്രാർത്ഥിച്ചു. മുന്നിലിരുന്ന മിടുക്കിയെ അഭിനന്ദിച്ചപ്പോൾ, പിന്നെയും എനിക്ക് തോന്നി…’ദൈവം അടുത്ത് തന്നെയുണ്ട് !’

സർക്കാർ ആശുപത്രിയിലെ പ്രസവ വാർഡിൽ, തലക്കൽ കത്തിയുമായി ഒരു ക്ഷീണിച്ച യുവതി. ‘രണ്ടാമതും പെൺക്കുട്ടി !’ അവരുടെ അമ്മായിയമ്മ പരാതി പറഞ്ഞു.’എനിക്കും അതേ! രണ്ടു പെൺകുഞ്ഞുങ്ങൾ ! പഠിപ്പിച്ചു മിടുക്കരാക്കണ്ടേ നമുക്ക്?’ ഞാൻ ചോദിച്ചു. തളർന്ന മുഖത്ത്, സൂര്യ പ്രകാശം പോലെ ചിരി വിടർന്നു. ‘ ആരോഗ്യമൊക്കെ നോക്കി, രണ്ടു കുഞ്ഞുങ്ങളെയും നന്നായി വളർത്തണം. പ്രസവമെടുത്ത ഡോക്ടറും, സിസ്റ്ററും ഈ ഞാനുമെല്ലാം ഈ വർഗ്ഗത്തിലേതു തന്നെ. പോയ് വരട്ടെ?’ അപ്പോൾ അമ്മായിയമ്മയും ചിരിച്ചു.

ഇദം നമാമി: എല്ലാം നിനക്ക് വേണ്ടി.
കൂരിരുട്ടത്തു വലയുമ്പോൾ, ഇങ്ങനെ പല രൂപങ്ങളായി, എനിക്ക് പ്രകാശമായി, വഴി കാണിച്ചു തരാൻ എപ്പോഴും നീ ഉണ്ടാവണമേ!
**

A Word Called Stereotype…

IMG_2076

Yesterday, I attended a school function wherein the children were taught self defence techniques. It was organised by the Red Brigade- a fierce group of women led by Usha Vishwakarma, who train girls to defend themselves.

When I spoke, I called a boy and a girl to play an Association game. Typically one speaks a word, and then the person responds with the first thought which comes to his or her mind.

‘Woman’, I said. The young boy ( this was one of the most reputed schools in the city) responded,’ Someone who works for the household and works for the welfare of the family.’

I did not show that I was stunned. I addressed the girl.

‘Man?’ I asked. ‘ Someone who earns money for the family,’ she answered.

Of course that was material enough to start a talk on ‘conditioning’, gender issues, stereotypes, breaking stereotypes and empowerment.

‘ Can a woman earn money for the family?’ I asked the boy.

He reflected soberly, saw his teachers – all of them women, looking at him- and nodded briskly.

‘ Can a woman become the President of India?’

He thought-probably remembered his general knowledge exams- and nodded yes.

‘ Can a woman climb Mount Everest?’

He thought hard and then said, yes.

‘ Can a woman win a Nobel Prize?’

This time the answer was quicker. Yes.

‘ So can  we think of a woman as not just someone who works for her household and takes care of the family? She can be what she wants to be? She can achieve anything and still take care of her family? She is a human being who has as much potential as a man?’

He looked at me and nodded. It was sincere, I saw that.

By the time I turned to the girl, the kids had caught onto the game.

‘ Can a man take care of his household and care for his family?’

They said in a chorus: ‘ Yesssss’

‘ Can a man be a care giver to infants and children?’

‘ Yes, yes…’

‘ Can a man cook food for his partner when she returns home after a hard day’s work?’

‘ Yes….’

‘ Can we look beyond gender and see human beings for a change? They have equal potential. Let us not restrict them within narrow stereotypes and limit their gifts. Let them be what they want to be. Let us learn to respect the human being beyond the dictates of gender, religion, caste, colour, creed, nationality…’

‘ Yes’, they said.

Usha took over. And gave  realistic illustration of the phrase ‘ self-empowerment.’

‘No attacker will be gentle’, she said.’ So learn how to protect yourself…’.

I had goose bumps as I watched the plucky trainer narrate real life incidents and give tips for survival. Smart girl students, even martial arts trainees, fell and rolled on the ground as the group illustrated the harshness of attacks. Then they were taught the ways to protect themselves. A lesson for both boys and girls alike.

Evil has no gender. Neither does courage.

 

**

A Touch of Grace

Screenshot_2015-04-11-11-21-12

The book I just finished reading is “Wild” by Cheryl Strayed. It is a memoir by a young woman, who, losing her mother, goes on a destructive spree and regains control of her fast unraveling life, by undertaking an excruciating one thousand one hundred miles trek across the Pacific Crest Trail. As she crosses the mountains and deserts with her “Monster” backpack, losing toenails and skin and handling the most challenging of routes, one step at a time, she masters the inner demons. She becomes the woman that her mother had always wanted her to be.

A lot of women walk through life, with symbolic “Monster” backpacks of burden. For some it could be psychological baggage, for others perhaps emotional issues, financial deprivations, lack of support from near and dear ones at critical points of life. You can extend that metaphor quite widely. But a lot of us are blessed that we have strong women and men to inspire us, guide us, love and nourish us at the time of our need. Certain institutions do that too- they nurture us by supporting us publicly.

Appreciations came to team Barabanky on several occasions- when we received the national level award for implementing Rashtriya Swasthya Bhima Yojana (RSBY) in 2013. It was followed by Late Rajeev Narayan Foundation award for public service in 2013. When Hindustan Times chose me for HT Woman 2014, it was a moment of sheer bliss for the whole team. It was our team effort which was being felicitated. It was a moment of pride to be in the Public Service.

The initiatives my team tried at Barabanky in the period of 2012-2014, were primarily focusing on women empowerment. It was a woman prisoner, who when I did my routine Jail inspection with my colleagues, asked for “some occupation.” She was a qualified MBA,  and wanted “books” to teach other inmates. Perhaps I am too much of a movie aficionado, but ‘Shawshank Redemption’ has always been my favorite. The young woman was booked for murder, by the way.

That request led us like a Kindly Light. We ended up with Project Sahas– with prisoners both male and female, stitching high quality uniforms for girl students studying in Government residential schools. We extended it to the women undertaking “knotting” of scarves and stoles for the thriving local industry in Barabanky; with the help of local entrepreneurs.  Soon tasty’ buns’ were being fired in the British era ovens that went to feed the poor patients who were admitted at the Government Hospitals , sponsored under available hospital  funds. A library with more than 1000 books was set up,  with the kind contributions by good Samaritans and literacy classes began in full swing. An eye camp ended up with effective cataract operations and hundreds of spectacles being distributed.  I was blessed with highly efficient ,  enthusiastic team members of the district administration in this joyful endeavor. I should mention the warm support of the Judiciary and Corporates, who pitched in, in a most heartening manner.

That made us courageous to replicate the “Mahoba ” model by setting up a sanitary napkin production and distribution unit, staffed by poor women in the locality. Project Subah was sponsored under the funds available with the Panchayati Raj department and the consumers were the young girls and women in Government schools and hospitals. We simply copied a best practice that DM of Mahoba had started, and we had our successful unit up and running in six months time.

Another very satisfying pat on the back came from the Honourable Election Commission , when we received on the Voters Day,  2014 January 25th, an appreciation for the work the district did for increasing the gender ratio among the voters. When a woman goes out to vote, she has her Voter Id, an identity, a voice, a say in the future of her country. I remember my team, brain storming on ways and means to tackle the low gender ratio- often sitting late with sheets of data , working out the finest details to encourage more women voters. For two consecutive years 2014 and 2015, team Barabanky won the Election Commission award, for work done to empower voters, especially women.

HT Woman 2014 was a turning point for me as a woman and also as a professional. Like all women, I had carried my share of the ‘Monster baggage ‘ – the burden only strengthening me in the journey. The HT Award was a ‘Touch of Grace’. It has made me a better person, determined to be authentic and be unapologetically, her own true self. My determination to work for women and the oppressed has been reinforced by the award.

I am looking forward to publishing my first two books in Malayalam this year. One is a spiritual poetry translation from English. The second is a translation of Sri RamKrishna Upanishad from Hindi. The first is dedicated to a father figure and the second to my late teacher. Without the blessing of loving souls, no woman is complete.

I wish HT all the very best in their constant endeavor to nurture talent and service. May your tribe increase!

Thank You.

* (This article was published by Hindustan Times, Lucknow a week before their HT Woman 2015 awards.)

Accepting Sickness

Picture 062

My relationship with sickness, is strongly conditioned by the women in my family.

The rules were very clear while I was growing up:

  1. Women do not fall sick.
  2. Women have no right to fall sick.
  3. Women never accepted themselves as sick.
  4. It was sick, if a woman dared to call in sick.

So I grew up seeing women, from all clans around, maternal and paternal sides, synchronising beautifully  and exclusively- only on this sick issue, denying the reality of falling sick.

It was as if the whole vital organs of the family would break down, if the woman admitted that she would rest for a day. What would happen to the tea/coffee/dusting/cleaning/shouting/bathing of kids/cooking/living/dying…if she, she, she the woman, called in sick?

So I saw grandmas dragging their engorged feet all around the compound, sweeping dead leaves  of jackfruit trees, as if showcasing that their feet and their brooms were born to be tied up together. I saw aged aunts shivering with fever, taking baths at four in the morning in cold water, and lighting up the hearth to make tea for men, sleeping under warm blankets.I saw mothers, their backs bent in pain, groaning quietly, cutting vegetables  and stirring the pans.

During those times, words like “Hospital, medicine, doctor”, were treated with such disdain that the coconut oil in the frying pan could flip over in furious denial. The men could not be blamed. They accepted the easy excuses lamely enough.

I could never understand the psychology behind this self-sacrifice, this utter disregard of one’s own health, this cloying need to somehow work harder on such days.

Later, I discerned a pattern of justifications.

  1. Women wanted and craved for attention inside, when they were sick.
  2. In a rather perverse manner, they actually wanted their male kith and kin to disregard the strong verbal denials of “This is nothing. Are you joking?A doctor for this head ache? I had jaggery tea.” They expected the men to understand through body language!
  3. Men, since they cannot understand such “Non verbal communication ” even if you were to flag it red and wave before them, usually ignored the unsaid, and accepted the said words. They thought that the lady was not really sick. End of the matter.
  4. That made the women mad, bad and so, she worked harder. ‘Martyr, martyr..no one to see thee,’ drama begins…

Well, it took me half a life time to accept that it is absolutely ok to fall sick.

I encountered my mother recently, when she was obviously unwell.

“Take rest, ma. I will get it done,” I said.

“You? You are here for two days- you expect me to make you work?”

“Amma, I am not a kid anymore. I have two kids myself. Let us go to a doctor.”

“Big deal you know of looking after them! I have planned something special for them. This is nothing, blah! A doctor, haha!”

By this time,my patience is running out, my mother is obviously obdurate about her perfect health, and my father has quietly disappeared from the scene. That is his typical strategy in the battle field of  mother- daughter duels.

One hour later, my mother has served breakfast, refusing all help, and I am feeling so guilty that I cannot eat any of it. My father enjoys his breakfast.

“But why does she do it?” I ask him plaintively, ” I could have cooked or we could have got food from outside, if she so liked!”

“Can you make a crow fly upside down?”asks my father simply, with a grin.

There was something in that logic.

In the evening, when she was better, and reciting the Lord’s name mellifluously, I take the risk of venturing forth.

“Amma, have you ever rested in your life?”

She smiles, and calls Krishna to come to her aid.

“I mean, have you ever allowed yourself some sick leave, ever?”

Krishna comes to her aid. The light conks off. She scurries to make alternative arrangements.

“What do you think will happen if I fall sick?”she calls from inside a dark room.

I have no answers to that one.

****

When an aunt died, unexpectedly, a few years before, someone told me that her sons never realised that their mother was so sick. Apparently she would always be there, smiling, serving food, five varieties for the five of them, sharp at eight. They were defending themselves that the mother never complained of any pain or discomfort.

The laundry woman, the maid who helped in the chores- both knew. On enquiry, the women said, “She would rather die than admit that she was sick.”

She ended up getting her wish.

***

I have decided that it is time to break the sick chain of nay-saying in my own life.

‘I am unwell. Please take care of yourself.

And daughters, switch off that light as you skip past.

I am taking my rest.’

***